De partner van Mahy werkte niet en nam een groot deel van de zorgtaken voor de kinderen op zich. Zij twijfelde of ze alles wel alleen voor elkaar zou krijgen en ondertussen was er twijfel over hun financiële situatie. “Hij beheerde onze financiën, ik had totaal geen zicht meer op hoe we ervoor stonden”, vertelt ze.
Wie over een scheiding twijfelt, ziet ook de fundamenten van zijn leven wankelen. In troebel vaarwater is het altijd fijn om advies van anderen te krijgen. Het probleem daarbij is wel dat niet iedereen een netwerk heeft en dat de schaamte om te praten soms groot is.
“Ik probeerde het wel bij mijn ouders aan te kaarten, maar zij zijn al bijna vijftig jaar gelukkig getrouwd. Daarbuiten belde ik enkel eens met een vriendin van mijn zus die ook een scheiding achter de rug had”, zegt Mahy.
Voor zo’n ingrijpende beslissing is het nochtans aangenaam om enkele mensen in vertrouwen te nemen aangezien partners ook slecht kunnen reageren. Toen Mahy voor de derde en laatste keer aankondigde dat ze zou vertrekken, dreigde haar man ermee om uit het leven te stappen. Later brak hij ook nog in in hun woning. In zulke situaties is een netwerk onmisbaar.
“In sneltempo vond ik ouders van vriendjes van onze zonen die hen naar school of hobby’s wilden brengen. En aan het eind van de eerste maand waarin ik het alleen deed, had ik plots geld over. Dat was al jaren niet meer gebeurd. Toen wist ik dat ik de juiste beslissing gemaakt had.”
Voor het huwelijk opgeblazen wordt, helpt het dus om mensen in vertrouwen te nemen en te zien wie ondersteuning kan bieden. Een correcte inschatting is cruciaal aangezien vriendengroepen na een liefdesbreuk weleens uit elkaar vallen als mensen het gevoel krijgen dat ze een kant moeten kiezen. En ook de vertrouwde steun van de schoonfamilie valt meestal weg.
In het hele scheidingsproces is het geen slecht idee om voldoende tijd vrij te nemen om alles te verwerken. Vaak nemen mensen maar enkele vakantiedagen op om de praktische zaken te regelen, terwijl de emotionele impact niet te onderschatten valt.
3. De bemiddelaar weet raad
Zelfs als er gedegen afspraken over de verdeling van de gemeenschappelijke rekening of de verkoop van een gezinswoning gemaakt zijn bij de start van het huwelijk, kan een scheiding alsnog moeilijker zijn dan verwacht.
Tijdens hun relatie die 21 jaar duurde, ontwikkelde de man van Nathalie een drankprobleem dat tot grote conflicten leidde. Toen ze ontdekte dat hij vreemdging en een einde aan hun huwelijk wilde maken, maakte zijn woede het lastig om goede afspraken te maken. “Hij zei dat hij een grote sukkelaar zou worden”, vertelt ze.
Als het volstrekt onmogelijk is om nog praktische zaken te regelen, is het een goed idee om een advocaat onder de arm te nemen. Dat kost wel handenvol geld en daarom is Nathalie blij dat zij voor drie sessies bij een gespecialiseerde bemiddelaar koos.
Voor 600 euro hielp die het koppel om hun scheiding op een correcte manier af te handelen. Nathalies man wilde initieel bijvoorbeeld niet meer meebetalen voor de renovatie van hun gezinswoning die al aangevraagd was.
De bemiddelaar hielp hem inzien dat het zijn plicht was en dat er in een rechtbank weinig ruimte zou zijn om daar iets tegen in te brengen. Ook de schenking van Nathalies ouders die gebruikt werd om het krediet te financieren, kon ze dankzij de input van de expert volledig recupereren.
Voor een huwelijk doen velen een beroep op advies van experts om de perfecte inkleding voor het trouwfeest te vinden. Waarom zouden ze er tijdens een scheiding, wat opnieuw vergaande implicaties heeft, dan plots alleen voor moeten staan?
4. Kijk door de bril van kinderen
Een echtscheiding wordt meestal pas echt complex zodra er kinderen in het spel zijn. Het welzijn van de kroost is in sommige gevallen zelfs een reden waarom mensen in een uitgebloeid huwelijk blijven zitten, al heeft dat volgens erkend familiaal bemiddelaar Lauren De Kerf weinig zin.
“Scheiden is niet fijn, maar voortdurend ruzie maken is dat ook niet. Kinderen hebben veel meer door dan ouders denken, zij voelen de spanning die in de lucht hangt”, vertelt ze.
Kinderen denken heel praktisch, zij willen vooral weten of ze in hetzelfde huis kunnen blijven wonen en of ze oma nog zullen zien. Lauren De Kerf - Familiaal bemiddelaar.
Ouders die hun jonge nageslacht over hun breuk moeten inlichten, hoeven echter niet meteen op hun redenen daarvoor te focussen. “Kinderen denken heel praktisch, zij willen vooral weten of ze in hetzelfde huis kunnen blijven wonen en of ze oma nog zullen zien. Vanaf de puberteit kun je meer zeggen.”
Een kind dat zijn veilige gezin uit elkaar ziet vallen, maakt ondanks alle goede bedoelingen een turbulente tijd mee. Als ex-partners hun kinderen dan nog eens gebruiken om elkaar te treffen, is het hek helemaal van de dam. Onenigheden over alimentatie en co-ouderschap monden zo weleens uit tot crisissen die pas in de rechtbank opgelost worden.
“Tijdens een huwelijk dragen mensen twee petten: een als ouder en een als partner. Als het tot een moeilijke breuk komt, behandelen ze elkaar dan alleen nog als ex-partners en vergeten ze dat ze nog steeds ouders zijn”, zegt Stephanie Mahy, die ondertussen ook zelf echtscheidingsprocessen begeleidt.
Voor bemiddelaar Maaike Goyens is een van de belangrijkste tips om bij een scheiding genoeg door de bril van kinderen te kijken. Ouders die hun verdriet of wraakgevoelens aan de kant schuiven en een oplossing op maat uitwerken, besparen hun kroost heel wat leed.
Ex-partners die bij Goyens langskomen, willen initieel meestal een week-om-weekregeling waarbij ze hun kinderen even vaak zien omdat ze daar recht op hebben.
“Maar tot kinderen 5 jaar zijn, is die regeling eigenlijk niet aangewezen voor hen. Zij hebben meer nood aan een vaste plek. En als je bijvoorbeeld met shifts werkt, is het jammer om je kinderen op te eisen op momenten waarop je er niet kan zijn.”
Jonge mensen maken weleens keuzes die niet in lijn liggen met de verwachtingen van hun ouders. Het is daarom een uitdaging om als ouder begripvol te blijven en zoon- of dochterlief voldoende te ondersteunen als ze een onverwacht pad inslaan.
Een jaar na haar scheiding besloot de 13-jarige zoon van Mahy zo om voltijds bij zijn vader in te trekken. Dat was een zware klap voor haar en toen ook haar zoon tweeënhalf jaar geleden die beslissing maakte, ging ze er emotioneel onderdoor. De druk om alle balletjes als alleenstaande in de lucht te houden was te groot geworden.
Mahy verdiepte zich later wel in de dynamieken van loyaliteitsconflicten bij kinderen van gescheiden ouders en ondertussen woont haar tweede zoon weer bij haar.
“Soms voelen kinderen zich gedwongen om partij te kiezen. Ik ben altijd contact blijven houden met mijn oudste zoon. Ik kocht cadeaus voor hem en bracht souvenirs mee van mijn reizen, de deur stond altijd open”, zegt ze. Er volgden trajecten bij de psychotherapeut en bij het CAW, en ondertussen heeft ze weer wat contact met haar oudste kind.
“Een scheiding is een zure appel waar je door moet bijten terwijl je jezelf een nieuwe identiteit aanmeet, maar daarna wordt het wel echt beter.”
5. Negeer de plusouder niet
Mensen die geen kinderen hebben, kunnen na een breuk relatief makkelijk de banden met hun ex doorknippen. Spullen verdelen, een beleefd afscheidsbericht naar de schoonfamilie sturen, een grondige kuis op Instagram houden en hop: de ex is gearchiveerd.
Als er koters rondlopen, verloopt het toch wat lastiger dan die (toegegeven: enigszins simplistische) voorstelling. Het blijft noodzakelijk om samen knopen over opvoeding door te hakken en dat wordt in veel gevallen uitdagender als er een nieuwe partner in beeld komt.
Kunt u er vrede mee nemen dat de nieuwe geliefde van uw ex voortaan ook opvoedingstaken op zich neemt en het waardenpatroon van uw kind vormgeeft?
“Het doel is om in het ouderschap bondgenoten te blijven. Ik denk dat het in discussies met plusouders helpt om een onderscheid te maken tussen opvoedkundige issues en huishoudregels. Als je samenwoont, mag je gerust zeggen dat vuile was in de wasmand hoort”, zegt Goyens.
Het klinkt als een helder overzicht, al is het in de praktijk een stuk complexer. Een plusouder zou zo ook de ruimte moeten hebben om in te grijpen bij onbeschoft gedrag, anders kan de machteloosheid op termijn gaan frustreren.
Er zijn veel horrorverhalen over nieuw samengestelde gezinnen, al kan open communicatie veel strubbelingen wegwerken. In het VRT1-programma Gelukkig gescheiden tonen ex-partners bijvoorbeeld dat er wel degelijk liefde na de liefde kan zijn.
Samen met hun kinderen en nieuwe geliefden vertellen ze in het spelprogramma over hoe ze de breuk een plaats gaven en leerden om in een veranderde gezinscontext te functioneren.
Een nieuwe partner kan de woede uit het verleden in bepaalde gevallen ook doen afnemen. In de eerste jaren na hun scheiding stribbelde de ex van Nathalie tegen als er een feest was aan haar kant van de familie en de kinderen bij hem waren. “Zijn nieuwe vriendin deed hem inzien dat hij door dat gedrag vooral onze kinderen trof, en niet mij”, vertelt ze.
Nu kan Nathalie erg goed met haar opschieten. “Ze voedt onze kinderen op alsof ze van haar zijn. In het begin had ik het wel moeilijk als ze een foto van hen op vakantie postte, nu vind ik het net tof dat ze zich amuseren.”
Vandaag is ze opgelucht dat alles na haar scheiding op zijn plaats gevallen is. “Na drie weken zeiden mijn kinderen al dat ik veel gelukkiger was zonder hun papa. Nu kunnen we weer met elkaar overweg, gelukkig scheiden bestaat dus zeker wel.”
