Birdnesten - vogelnestverblijf - De Morgen

Ik deel mijn ervaring over birdnesten. Als bemiddelaar en als auteur van "Living Together Apart - scheiden als partners, samen ouders blijven". Je kan het hier lezen. Ik ben heel dankbaar als ik de kans krijg om bemiddeling verder te verankeren als dé manier om respectvol te scheiden. Én als ik daardoor ook alle ouders die wonderwel scheiden als partners, maar samen ouders blijven een dikke pluim mag geven.

De tekst van het artikel

'Vogelnestverblijf': als niet de kinderen maar de gescheiden ouders heen en weer gaan

Het zijn niet altijd de kinderen die na een scheiding heen en weer gaan. Steeds meer ouders kiezen ervoor om zelf wekelijks van huis te wisselen. Ze vinden het rechtvaardiger. Maar is het ook haalbaar?

Femke van Garderen en Beau Wauters12 februari 2018, 21:02

Drie jaar lang woonde Jan-Willem Smeyers (36) op twee plekken. De ene week bij zijn kinderen in een huis in het groen, de andere week in een klein appartementje in de stad. Ook zijn vrouw wisselde week om week van woonst. "Onze kinderen waren twee en vijf jaar toen we uit mekaar gingen. Heel jong dus. We wilden hen het leed van een verhuis besparen", legt de Hasselaar uit. Daarom beslisten hij en zijn ex om een tijdlang aan 'birdnesting' te doen, een systeem waarin kinderen in het ouderlijk huis blijven en ouders pendelen.

"Het vergt wel wat van je, dat voortdurend switchen", zegt hij. Smeyers heeft het niet alleen over de persoonlijke spullen die heen en weer moeten, maar ook over de lange lijst met afspraken. Hoe worden de rekeningen betaald? Wie doet de was? Wanneer wordt de voorraadkast aangevuld? "In een gewone relatie weet je dat die zaken erbij horen, net als de ergernis wanneer ze anders lopen dan afgesproken. Maar eenmaal je gescheiden bent, ligt dat toch anders. Al die kleine inspanningen kosten dan meer moeite."

Het laatste Vlaamse echtscheidingsonderzoek dateert van 2011. Toen gaf 3 procent van de gescheiden ouders met kinderen tussen 0 en 17 jaar aan zelf te pendelen

Smeyers' gezin is geen uitzondering. Navraag bij scheidingsbemiddelaars leert dat er steeds meer gescheiden ouders voor een zogenaamd "vogelnestverblijf" opteren. Recente data zijn er niet. Het laatste Vlaamse echtscheidingsonderzoek dateert van 2011. Toen gaf 3 procent van de gescheiden ouders met kinderen tussen 0 en 17 jaar aan zelf te pendelen. "In mijn praktijk zie ik dat het aantal vragen hierover toeneemt", stelt bemiddelaar Maaike Goyens. Zij schreef in 2013 Living apart together, een boek over scheiden en samenleven. "Toen had vrijwel niemand van 'birdnesting' gehoord. Van de gezinnen die ik begeleid, wil 10 à 20 procent het uitproberen."

Die toename verklaart Goyens door een groeiend bewustzijn over de negatieve gevolgen van scheidingen op kinderen. "Het financiële aspect speelt ook: voor sommige ouders is dit een voordelige oplossing. In de week dat ze niet bij hun kinderen zijn, kunnen ze bij hun eigen ouders of nieuwe partner blijven."

Overgang

Sinds vorig jaar zijn het niet meer Smeyers en zijn ex die wekelijks verhuizen, maar toch de kinderen. Zijn voormalige echtgenote kon zich niet meer in het systeem vinden. Hoewel ze beiden een nieuwe partner hebben, waren zij niet de oorzaak van hun stop. "Mijn ex vond het vooral te vermoeiend en te conflictueus."

Experts vinden dat niet vreemd. Ze noemen het vogelnestverblijf een overgangsmaatregel. "Veel ouders weten kort na een scheiding nog niet waar ze zelf aan toe zijn en hoe het de kinderen zal vergaan. Na enkele jaren wordt dat bij de meesten duidelijk en dan zien ze vaak van dit systeem af", zegt Goyens.

In welke mate 'birdnesting' het psychisch welzijn van kinderen bevordert, is nog nooit onderzocht. Dat zegt Claire Wiewauters, orthopedagoog verbonden aan het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen. Toch gelooft ze dat het voor sommige leeftijdsgroepen bevorderlijk kan zijn. “Bij kinderen tot twee jaar is het beter dat de ouders wekelijks wisselen, want op die leeftijd is het belangrijk dat ze zich hechten aan één omgeving. Dat is bijna even belangrijk als de hechting aan de ouders.”

Ouders die besluiten zelf wekelijks te verhuizen, kunnen hun afspraken laten vastleggen. Dat gaat vooral om financiële krijtlijnen

Rest nog: het juridische luik. Ouders die besluiten zelf wekelijks te verhuizen, kunnen hun afspraken laten vastleggen. “Dat gaat dan vooral om financiële krijtlijnen”, vertelt professor familierecht Frederik Swennen (Universiteit Antwerpen). “Zulke contracten leggen bijvoorbeeld voor vijf jaar vast dat de ouders hun aandeel in de woning niet mogen verkopen en dat kosten gedeeld moeten worden.” Een gezin tot een vogelnestverblijf verplichten, kan volgens Swennen in theorie, maar is bij zijn weten in de praktijk nog nooit gebeurd.