Mogen kinderen van 12 jaar kiezen bij wie ze wonen?

Ik hoor en lees het vaak: dat kinderen vanaf 12 jaar mogen "kiezen". Maar klopt dat wel? Eigenlijk niet. Het is een interpretatie rond het hoorrecht vanaf 12 jaar dat in de wet is voorzien.

Het hoorrecht

Zowel in het Europees Verdrag van de Rechtbank van de Mens, als in het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind op niveau van de Verenigde Naties zijn er verwijzingen naar het recht van kinderen om een stem te hebben in beslissingen over hun haar leven. 

Ook in onze Grondwet wordt dit recht verankerd in artikel 22 bis:

Elk kind heeft recht op eerbiediging van zijn morele, lichamelijke, geestelijke en seksuele integriteit.

Elk kind heeft het recht zijn mening te uiten in alle aangelegenheden die het aangaan; met die mening wordt rekening gehouden in overeenstemming met zijn leeftijd en zijn onderscheidingsvermogen.

Elk kind heeft recht op maatregelen en diensten die zijn ontwikkeling bevorderen.

Het belang van het kind is de eerste overweging bij elke beslissing die het kind aangaat.

De wet, het decreet of de in artikel 134 bedoelde regel waarborgen deze rechten van het kind.

Sinds 2013 bestaan in België de Familierechtbanken, en rond die tijd werd ook de regelgeving rond het hoorrecht van minderjarigen uniform omschreven in het Gerechtelijk Wetboek (artikelen 1004/1 en 1004/2 Ger.W.).

Belangrijk: alles dat over hoorrecht in de wet omschreven staat geldt in de hypothese dat ouders gaan procederen. Dus níet voor situaties waarin ouders samen tot regelingen willen komen via bemiddeling. Overigens ook enkel in geschillen over ouderlijk gezag, verblijfsregeling en recht op persoonlijk contact. Is er discussie over onderhoudsgeld, dan is er dus in principe geen hoorrecht. (hoewel ik er volledigheidshalve bij vermeld, vanuit mijn juridische achtergrond, dat een kind zich zou kunnen beroepen op het kinderrechtenverdrag en de Grondwet). In elk geval: dan wordt een kind niet automatisch opgeroepen, zoals in de andere situatie wel gebeurt.

Wat is nu dat hoorrecht eigenlijk?

Dat wil zeggen dat kinderen vanaf 12 jaar altijd worden opgeroepen in procedures die hun aanbelangen op vlak van ouderlijk gezag, verblijfsregeling en recht op persoonlijk contact. Een kind is vrij om op de uitnodiging in te gaan, dus het is geen verplichting. De rechter "hoort" dan het kind, zonder dat er iemand bij aanwezig is. Wel wordt er een verslag opgesteld dat in het dossier belandt. De rechter overloopt eerst met het kind of dat verslag zijn stem correct verwoordt.

Is je kind jonger dan 12 jaar, dan wordt het dus niet opgeroepen. Wel kan ook een jonger kind ook zelf aan de Familierechter te vragen om gehoord te worden. 

Mijn kritische bedenking bij dat hoorrecht

Hoewel ik de grootste voorstander ben van het idee om kinderen een stem te geven, ben ik niet echt voorstander van hoe het hoorrecht nu georganiseerd wordt. Voelen ze zich veilig genoeg om ten aanzien van de rechter die uiteindelijk ook de beslissing neemt eerlijk te spreken? Zet het in veel situaties hun loyaliteit niet onder druk? Wetende dat hun ouders dan al in conflict zitten, en dat er verslag wordt gemaakt van hun verhoor. 

Zelf hoop ik al lange tijd dat kinderen op een andere manier gehoord zouden worden, bijvoorbeeld door iemand neutraal (bij voorkeur met een niet puur juridische achtergrond). 

Zelf zou ik ook verder durven gaan, en kinderen ook een zelfstandig het recht geven, ongeacht of er al een procedure lopende is tussen ouders om hun stem te laten gelden.

In afwachting daarvan hoop ik dat je als ouder steeds in eerste instantie overweegt om via bemiddeling tot oplossingen te komen, en je kind eventueel in het kader daarvan een stem te geven via een kindgesprek.

Hoe zit het dan met het recht van je kind om te kiezen?

Ik zei je al dat een kind eigenlijk niet mag kiezen. En dat wordt ook in de wet bevestigd, als er staat dat aan de mening van de minderjarige een "passend belang" wordt gehecht. Ergens vermeldt de wet ook dat de rechter in het verslag kan vermelden dat een kind niet over voldoende 'onderscheidingsvermogen' beschikt. Nergens in de wet staat alleszins geschreven dat kinderen mogen kiezen.

Wat als je je kind toch een stem wil geven?

Wat ik uit de praktijk weet is dat veel kinderen graag inspraak wíllen. Ze vinden het niet fijn als er dingen boven hun hoofd beslist worden die grote impact hebben op hun leven.

Ook ontmoet ik veel ouders die hun kind een stem willen geven, omdat ze rekening willen houden met wat belangrijk is voor hun kind. 

Een cruciale vraag voor mij is altijd hoe de situatie is tussen de ouders, en wat de aanleiding is om het kind een stem te geven

  • Hoe is de situatie tussen jullie als ouders?

Als je je goed verstaat met de andere ouder, dan is het vanzelfsprekend dat jullie samen de best geplaatste personen zijn om met je kind te praten, zonder dat dit tot bijkomende spanning zal leiden. Dan zal je kind vrijuit kunnen en durven spreken, zonder in de knoei te raken met loyaliteit. Dan zullen ook jullie als ouders oprecht kunnen hóren wat je kind zegt.

Is er veel spanning of conflict tussen jullie, dan ligt dat natuurlijk anders. Dan lijkt het me best dat jullie in eerste instantie samen met een bemiddelaar werken aan het conflict, en vervolgens in het kader van de bemiddeling ook kijken of en hoe je kind een stem te geven. 

Want zeg eerlijk: zou jij in alle vrijheid uitspraken doen waarvan je vreest dat de ruzie tussen je ouders mogelijk nog heviger wordt?

  • Wat is de aanleiding om je kind een stem te geven?

Dat kan heel erg verschillen.

Ik ontmoet ouders die recent beslisten uit elkaar te gaan, en vooraleer ze beslissingen nemen hun kind een stem willen geven. Ze hebben de intentie om samen regelingen te treffen, maar voelen zich niet goed bij het idee dat ze hun kind daar totaal niet in betrekken. 

Andere ouders leven al langere tijd gescheiden, en merken dat niet alles even vlot loopt of dat er bezorgdheden bestaan bij hun kind. Omdat de situatie veranderd is, omdat je kind ouder geworden is en de regeling van tóen nu gewoon niet meer werkbaar is,.... Misschien maak je je zorgen om je kind, of is de situatie van jullie als ouders dermate veranderd dat ze impact heeft op je kind. Bij het ouder worden kan het ook goed zijn dat je kind zélf de regelingen die destijds getroffen werden in vraag stelt. 

De aanleiding bepaalt ook vaak de aanpak, naast vele andere aspecten: de leeftijd van je kind, de mondigheid, het karakter,.....

Zelf geloof ik dat het altijd goed is er goed over te waken dat er een veilig kader wordt geschapen voor je kind om te spreken. Verstaan jullie zich goed en kunnen jullie oprecht zonder oordeel luisteren naar je kind, dan is er wellicht geen enkel probleem.

Denk je dat het risico bestaat dat je kind zich geremd zou kunnen voelen, of dat er tussen jullie als ouders mogelijk onenigheid zou kunnen ontstaan, dan denk ik dat het goed is om vooraf informatie in te winnen over hoe het aan te pakken. 

Het belang van je kind

Het belang van kinderen is voor mij een rode draad, dus ik deel mijn persoonlijke uitgangspunten om in gesprek te gaan met kinderen .

A voice is not a choice

Omdat kinderen over het algemeen niet willen kíezen uit angst dat ze één van jullie zouden kunnen kwetsen, wil ik hen die last ook niet opleggen.

Daarom vertrek ik vanuit het idee dat je een kind een STEM geeft, zonder dat ze hoeven te kiezen.

Erkenning voor je kind

Het is voor mij cruciaal dat ouders bereid zijn om écht te horen wat hun kind te vertellen heeft. Zonder het achteraf proberen te weerleggen, er boos om te zijn, ...zélfs als het kind iets anders verwoordt dan verwacht..

Is die garantie er niet, dan zal je kind zich niet gehoord voelen.

Vertrouwen & veiligheid

Elk gesprek gebeurt in vertrouwen, zodat je kind zich veilig voelt. Alleen dingen waar een kind uitdrukkelijk mee instemt deel ik met ouders. Sommige kinderen vertrouwen de situatie genoeg om veel te delen, andere kinderen hebben dat liever niet.

En dat respecteer ik op elk moment.

Buiten de strijd

Ik vraag de garantie van ouders dat ze hun kind buiten strijd houden.

Dat de woorden van het kind nooit gebruikt worden in discussies, of dat een kind niet onrechtstreeks verwijten of applaus krijgt voor wat werd verteld. Dat in ouderlijk conflict ook nooit de woorden van het kind gebruikt worden om gelijk te halen.

Conclusie

Het is een misvatting dat kinderen vanaf 12 jaar mogen kiezen bij wie ze wonen. Dat wil niet zeggen dat ze geen stem willen in beslissingen die hun aanbelangen. Wel blijft de uiteindelijke keuze op elk moment bij ouders liggen.. Dat is een gevolg van het ouderlijk gezag, waar jullie als ouders ook na scheiding samen voor verantwoordelijk blijven. Tot je kind 18 jaar is. Lukt het jullie samen niet, dan besteden jullie als ouders met andere woorden die keuze uit aan een rechter.

Dat betekent dat je er goed aan doet om te werken aan communicatie en overleg als ouders, zodat je vermijdt dat je kind gewrongen geraakt in conflict tussen jullie. Voor heel veel andere aspecten verbonden aan het ouderlijk gezag zou je ook niet willen dat je kind al vanaf 12 jaar zou kunnen kiezen, toch?

Ik weet hoe uitdagend dat kan zijn!

Wil je meer informatie, heb je nood aan advies, wil je een kindgesprek organiseren of overweeg je bemiddeling met de andere ouder, stuur me gerust een mailtje (contact@perspectieven.be). Via de knop hieronder kan je ook kosteloos het e-book ex-ouders bestaan niet downloaden, vol tips over je kind en ouderschap na scheiding.


Mogen kinderen van 12 jaar kiezen bij wie ze wonen?

Welke verblijfsregeling is best voor je kind bij scheiding?

Eén van de grote beslissingen om als ouders te nemen bij scheiding is de wijze waarop jullie het verblijf van je kind regelen. Hoe doe je dat best?

Lees meer

Hoeveel kost bemiddeling bij scheiding of ouderschapsbemiddeling?

Bemiddeling is naast veel andere voordelen ook aanzienlijk goedkoper dan procederen. Maar hoeveel kost bemiddelen nu eigenlijk?

Lees meer

Je rechten en plichten bij scheiding in kaart.

Met de beslissing om uit elkaar te gaan verandert plots alles. Van het ene op het andere moment wordt veel onzeker en heb je naast veel emoties ook vele vragen. Welke zijn mijn rechten en plichten bij scheiding? Wat doen we met het huis? Hoe regelen we de toekomst voor ons kind? We helpen je op weg.

Lees meer

Partneralimentatie of persoonlijk onderhoudsgeld

Soms heeft één van beide partners bij scheiding niet genoeg inkomsten om het alleen te redden. Dan bestaat de mogelijkheid om dat op te vangen via persoonlijk onderhoudsgeld of partneralimentatie.

Lees meer

Eerste beslisser vs tweede "beslisser" bij scheiding

Soms beslissen partners samen om te scheiden, maar in de meeste situaties is er een "eerste beslisser" en voelt de andere partner zich verslagen. Hoe ga je daar mee om?

Lees meer

Tips om je proefscheiding in goede banen te leiden.

Overweeg je een proefscheiding? Dan help ik je graag op weg met tips, juridische informatie en antwoord op je vragen.

Lees meer

5 tips als eerste hulp bij scheiding

Bij scheiding komen veel vragen op je af. Temidden van diepe emotie moet veel geregeld worden. Wij delen alvast vijf tips om jullie op weg te helpen.

Lees meer

Birdnesting

In de meeste situaties verhuizen kinderen bij scheiding van de ene naar de andere ouder. Soms...is het omgekeerd en verhuizen ouders heen-en-weer terwijl de kinderen in het huis blijven.

Lees meer

Online scheiden, is dat iets voor ons?

Als jullie het in onderling overleg zelfstandig eens kunnen geraken over wat te regelen is bij scheiding, dan is online scheiden misschien wel een optie voor jullie.

Lees meer

13 tips om je kind te vertellen dat jullie scheiden.

Vertellen aan je kind dat jullie scheiden is niet gemakkelijk. Een moment om aandacht en zorg aan te besteden in elk geval. Als scheidingsbemiddelaar delen we 13 tips met je.

Lees meer

7 tips voor een verblijfsregeling op maat van je kind bij scheiding.

Hoe regelen jullie het verblijf van jullie kind als ouders bij scheiding? Waar hou je rekening mee? Daarin delen we graag enkele handvaten.

Lees meer

Met deze tips vermijd je een vechtscheiding.

Via bemiddeling kunnen ook jullie samen & respectvol de scheiding regelen. Het doel is hetzelfde als andere manieren om uit elkaar te gaan: tot een regeling komen die in een juridisch document wordt vertaald. Wel verloopt dat via een andere weg dan bij een procedure.

Lees meer

Wat met het huis bij scheiding?

Bij een scheiding moet veel geregeld worden. Als jullie samen een huis in eigendom hebben, dan zal dat één van de onderwerpen zijn waarover een regeling nodig is. We helpen je alvast op weg door de mogelijkheden te schetsen.

Lees meer

Bemiddeling in quotes - week van de bemiddeling 2020

Week van de bemiddeling - mijn passie als bemiddelaar uitgedrukt in quotes

Lees meer

Bemiddeling in quotes - week van de bemiddeling 2020

Week van de bemiddeling - mijn passie als bemiddelaar uitgedrukt in quotes

Lees meer

Jij bent jij en ik ben ik

Lees meer

Liefde is de lijm...zo simpel is het!

Na deze ervaring ga ik veel minder woorden gebruiken voor iets waar ik ten volle in geloof: liefde is de lijm.....die zorgt voor verbinding. In geluk, maar ook in verdriet. Ook na een scheiding.

Lees meer

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x